Jak wyglądały sowieckie represje na ziemiach polskich i w sąsiednich krajach? Jakie ślady pozostawiły w dokumentach, wspomnieniach oraz historii lokalnych społeczności? Na te i inne pytania będą odpowiadać uczestnicy międzynarodowej konferencji naukowej „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946”. Spotkanie zaplanowano na 5 i 6 listopada w oddziale Instytutu Pileckiego w Augustowie.
W wydarzeniu wezmą udział przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Pileckiego oraz innych instytucji naukowych i historycznych. Wśród prelegentów znajdą się badacze związani m.in. z Augustowem, Białymstokiem, Łodzią, Poznaniem, Lublinem i Suwałkami, a także goście z Litwy, Łotwy i Słowacji. Program obejmuje zarówno zagadnienia dotyczące okupacji sowieckiej w latach 1939–1941, jak i represji prowadzonych po ponownym wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny Europy Środkowo-Wschodniej.
Konferencja jest kolejnym etapem pracy Instytutu Pileckiego nad dokumentowaniem historii sowieckiego totalitaryzmu. W lipcu 2025 roku w Augustowie zainaugurowano działalność Domu Pamięci Obławy Augustowskiej. Znajdująca się tam wystawa stała poświęcona jest jednemu z najtragiczniejszych wydarzeń w powojennej historii regionu. Ekspozycja stanowi efekt kilkuletniej pracy badawczej, podczas której zgromadzono materiały i świadectwa wzbogacające wiedzę o obławie.
Organizatorzy podkreślają, że badania nie ograniczają się do historii lokalnej. Celem konferencji jest szersze spojrzenie na mechanizmy sowieckich represji oraz ich przebieg w różnych częściach Europy Środkowo-Wschodniej. W programie znalazły się wystąpienia dotyczące m.in. polskiego podziemia, więzień i obozów NKWD, zbrodni katyńskiej, deportacji, represji wobec obywateli polskich oraz działalności ruchów oporu.
Pierwszego dnia, w czwartek 5 listopada, obrady rozpoczną się o godz. 9.00 uroczystym otwarciem konferencji. Wśród poruszanych tematów znajdą się losy łotewskich rybaków podczas okupacji sowieckiej, działalność polskiego podziemia w regionie Augustowa w świetle raportów NKWD oraz historia białostockiego więzienia z okresu pierwszej okupacji sowieckiej. Zaplanowano również wystąpienia poświęcone oficerom przedwojennego Wojska Polskiego zamordowanym w ramach zbrodni katyńskiej oraz stanowisku Stolicy Apostolskiej wobec sowieckich represji.
Szczególne miejsce w programie zajmą zagadnienia związane z Obławą Augustowską i historią regionu. Barbara Bojaryn Kazberuk z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku przedstawi obławę z lata 1945 roku na tle innych represji sowieckich na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim. Danuta Kaszlej z Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie opowie o ofiarach obławy z perspektywy rodzinnych historii, a Zbigniew Kaszlej przybliży bój nad jeziorem Brożane w świetle polskich i sowieckich źródeł.
W dalszej części pierwszego dnia uczestnicy wysłuchają m.in. wystąpienia Arūnasa Bubnysa dotyczącego działalności litewskich partyzantów na pograniczu polsko-litewskim po II wojnie światowej. Zaplanowano także referaty o represjach wobec obywateli polskich po 1945 roku oraz próbach normalizacji stosunków sowieckich jednostek i żołnierzy z Polską i Polakami latem 1945 roku.
Piątkowe obrady, 6 listopada, rozpoczną się o godz. 9.00. Wśród tematów znajdą się deportacje ludności czechosłowackiej do Związku Radzieckiego, działalność obozu NKWD w Poznaniu oraz funkcjonowanie sowieckiego aparatu bezpieczeństwa we Lwowie po zakończeniu niemieckiej okupacji. Prelegenci przyjrzą się również represjom wobec duchownych oraz próbom przeciwstawiania się stalinizacji nauki na przykładzie działalności profesora Tadeusza Kotarbińskiego.
Konferencja będzie prowadzona przede wszystkim w języku polskim. Wystąpienia zagranicznych gości będą tłumaczone symultanicznie, dzięki czemu uczestnicy będą mogli śledzić również referaty wygłaszane przez badaczy z innych krajów.
Organizatorami wydarzenia są Instytut Pileckiego oraz Wojskowe Biuro Historyczne. Konferencję objęły patronatem medialnym TVP Historia, Polskie Radio Białystok, Radio 5 oraz portal Dzieje.pl.
Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Nie trzeba wcześniej się zapisywać – wystarczy przyjść do oddziału Instytutu Pileckiego w Augustowie. To propozycja dla osób zainteresowanych historią regionu, losami ofiar represji oraz szerszym spojrzeniem na wydarzenia, które na trwałe zmieniły Europę Środkowo-Wschodnią.
Napisz komentarz
Komentarze