Nowe obowiązki dla samorządów
Od 29 maja 2026 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Zgodnie z art. 95a wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mają 45 dni na wydanie postanowienia określającego pojemność i kategorię odporności budowli ochronnej w każdym nowym budynku użyteczności publicznej.
Eksperci wskazują, że bez odpowiednio przygotowanego planu rozmieszczenia obiektów ochronnych takie decyzje mogą być podejmowane w pośpiechu, co może skutkować niewystarczającym poziomem ochrony mieszkańców.
Ukrycie czy schron? To nie to samo
Choć pojęcia te często używane są zamiennie, przepisy rozróżniają budowle ochronne o różnym poziomie zabezpieczenia.
Najniższą kategorią jest ukrycie U-1, które formalnie spełnia wymagania budowli ochronnej, jednak zapewnia znacznie mniejszą ochronę niż pełnowartościowy schron.
Jak podkreślają autorzy analizy, brak decyzji samorządu może skutkować powstaniem niewielkiego ukrycia dla kilkudziesięciu osób zamiast schronu zdolnego pomieścić setki mieszkańców.
Miliardy złotych na ochronę ludności
Ważnym argumentem za tworzeniem lokalnych planów ochrony jest również perspektywa finansowa.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027–2031, w ramach którego samorządy mają otrzymać wsparcie na budowę i modernizację schronów oraz miejsc doraźnego schronienia.
Aby skutecznie ubiegać się o środki, gminy muszą jednak wiedzieć, gdzie i jakie obiekty powinny powstać.
PROZO – narzędzie do planowania bezpieczeństwa
Odpowiedzią na te potrzeby jest aplikacja PROZO, udostępniona bezpłatnie samorządom, organizacjom pozarządowym oraz dziennikarzom.
System analizuje rzeczywiste możliwości dojścia mieszkańców do schronów i budowli ochronnych, uwzględniając sieć ulic i ciągów komunikacyjnych. Dzięki temu pokazuje nie tylko istniejące obiekty, ale także obszary pozbawione ochrony.
Narzędzie pozwala tworzyć własne scenariusze rozwoju sieci schronów i sprawdzać, jak zmienia się poziom zabezpieczenia mieszkańców po dodaniu kolejnych lokalizacji.
Polska potrzebuje tysięcy nowych schronów
Według analiz ekspertów liczba budowli ochronnych niezbędnych do zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa mieszkańcom Polski może wynosić nawet 32 tysiące.
Zdaniem Piotra Jarosza, prezesa zarządu HOLDFORT S.A., obecny poziom zabezpieczenia wielu miast i gmin jest bardzo niski.
– Gdyby dziś nałożyć rzeczywiste zasięgi schronów na mapę Polski, zobaczylibyśmy niemal pustą kartkę. To nie jest błąd narzędzia, lecz obraz stanu faktycznego – podkreśla.
Plan to dopiero początek
Eksperci zwracają uwagę, że wskazanie lokalizacji schronów to jedynie pierwszy etap.
Kolejnym krokiem jest określenie kategorii odporności i pojemności obiektów. W tym zakresie pomocna ma być przygotowana przez HOLDFORT biała księga „Luka w sercu systemu ochrony ludności”, która przedstawia propozycje standardów dotyczących liczby miejsc ochronnych przypadających na mieszkańców.
Bezpłatny dostęp dla samorządów
Aplikacja PROZO dostępna jest bezpłatnie dla samorządów, organizacji społecznych oraz mediów po rejestracji na stronie internetowej projektu.
Twórcy podkreślają, że planowanie systemu ochrony ludności nie może być odkładane na później.
– Plan rozmieszczenia obiektów ochronnych jest fundamentem całego systemu. Bez niego nie da się skutecznie planować inwestycji ani podejmować decyzji wymaganych przez nowe przepisy – podsumowuje Piotr Jarosz.
Napisz komentarz
Komentarze