Cmentarze ewangelickie są ważną częścią historii Suwalszczyzny i świadectwem jej wielokulturowej przeszłości. Na terenie regionu znajduje się około 200 takich nekropolii. Najstarsze zachowane nagrobki, wykonane z kamienia lub żeliwa, pochodzą z połowy XIX wieku.
Los tych miejsc mocno naznaczył rok 1945. Zmiana granic i powojenna wymiana ludności przerwały ciągłość osadniczą, a cmentarze pozostały często jedynymi materialnymi śladami dawnych społeczności ewangelickich.
Do dziś suwalska wspólnota ewangelicka, skupiona wokół parafii Świętej Trójcy, której filiał znajduje się w Gołdapi, utrzymuje czynne cmentarze w Filipowie, Hucie, Czarnem i Białych Jeziorkach. Pozostałe nekropolie są nieczynne, a ich stan w dużej mierze zależy od zaangażowania społecznego i pracy wolontariuszy.
To właśnie dzięki ich wysiłkom kolejne cmentarze stopniowo odsłaniają swoje ślady przeszłości. Porządkowane są dawne nagrobki, odnajdywane zapomniane ścieżki i przywracana jest pamięć o miejscach, które przez lata pozostawały zaniedbane lub niemal niewidoczne w krajobrazie.
Wystawa „Cmentarze ewangelickie Suwalszczyzny i Mazur Wschodnich – stan na rok 2026” dokumentuje obecny wygląd tych miejsc, a także działania osób zaangażowanych w ich ratowanie. Jednym z ważniejszych elementów ekspozycji jest dokumentacja publicznego czytania „Dziadów” Adama Mickiewicza. Wydarzenie z udziałem młodzieży II Liceum Ogólnokształcącego w Suwałkach odbyło się w zabytkowej kaplicy na cmentarzu ewangelickim, udostępnionej po raz pierwszy od wielu lat.
Fotografie czynnych cmentarzy wykonał Radosław Krupiński, a nieczynnych – Piotr Kuczek. Dokumentację czytania „Dziadów” przygotowali Krzysztof Butkiewicz i Grzegorz Kalejta. Konsultacji udzielił pastor Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Suwałkach, ks. mjr Dawid Banach.
Za koncepcję i realizację wystawy odpowiada Biblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, a konkretnie Pracownia Digitalizacji i Historii Mówionej.
Ekspozycję można oglądać do końca 2026 roku. Biblioteka zaprasza również na spotkanie z Beatą Szady, autorką reportażu „Wieczny początek. Warmia i Mazury”, które odbędzie się 10 grudnia o godz. 17.00.

Napisz komentarz
Komentarze