Jak wytłumaczyć dziecku, że wyłączenie światła, krótszy prysznic czy wybór roweru zamiast samochodu mogą mieć znaczenie dla środowiska? Najlepiej nie ograniczać się do teorii. Wspólne podejmowanie decyzji i wprowadzanie drobnych zmian w codziennym życiu może być dla najmłodszych ważną lekcją odpowiedzialności i poczucia sprawczości.
Dzień Czystego Powietrza jest dobrą okazją, by porozmawiać z dziećmi o tym, skąd biorą się zanieczyszczenia i co każdy z nas może zrobić, aby ograniczyć ich powstawanie. Nie chodzi jednak o przerzucanie na najmłodszych odpowiedzialności za problemy środowiskowe. Ważniejsze jest pokazanie im, że mają wpływ na rodzinne przyzwyczajenia i mogą uczestniczyć w podejmowaniu decyzji.
Badanie opublikowane w „Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics” wskazuje, że dzieci w wieku 4–5 lat, które aktywnie uczestniczą w życiu domowym, mogą osiągać wyższy poziom samooceny, lepiej radzić sobie z wyzwaniami i budować relacje z rówieśnikami. Włączanie ich w proste działania na rzecz środowiska może więc przynosić korzyści nie tylko przyrodzie, ale również ich rozwojowi.
Sześć codziennych działań, które można wprowadzić w domu
Rodzinna troska o czyste powietrze nie musi oznaczać kosztownych inwestycji ani wielkich zmian. Warto zacząć od prostych nawyków, które można wspólnie wypracować.
Pierwszym krokiem może być ograniczenie korzystania z samochodu. Jeśli odległość na to pozwala, zamiast podjeżdżać autem do sklepu czy szkoły, można wybrać spacer, rower lub transport publiczny.
Drugim pomysłem jest ponowne wykorzystywanie rzeczy. Stary T-shirt można przerobić na torbę na zakupy, a niepotrzebne ubrania, książki czy sprzęt przekazać innym lub wymienić się nimi ze znajomymi. To także okazja do rozmowy o wpływie produkcji i wyrzucania przedmiotów na środowisko.
– Na pierwszy rzut oka kupienie nowej bluzy i smog mają niewiele wspólnego. Warto jednak mieć świadomość, że biznes odzieżowy generuje znaczące zanieczyszczenia, dlatego do mody warto podchodzić świadomie i odpowiedzialnie. Każdego roku na świecie powstaje ok. 92 mln ton odpadów tekstylnych. Aż 87 proc. ubrań kończy na wysypiskach lub w spalarniach – zwraca uwagę Katarzyna Soszyńska, Sustainability Project Manager w UNEP/GRID-Warszawa.
Kolejnym działaniem jest wybieranie sezonowych produktów od lokalnych dostawców. Wspólna wyprawa na targ lub poszukiwanie lokalnej kooperatywy spożywczej może stać się okazją do poznania pochodzenia żywności i rozmowy o tym, dlaczego warto zwracać uwagę na drogę produktów od producenta do konsumenta.
Warto również oszczędzać ciepłą wodę. Zakręcanie kranu podczas mycia zębów i wybieranie krótkiego prysznica zamiast długiej kąpieli to proste zasady, które dzieci mogą szybko przyswoić.
Piąty pomysł dotyczy oszczędzania energii elektrycznej. Można korzystać z trybów ECO w pralce i zmywarce, wyłączać nieużywane urządzenia oraz gotować pod przykryciem. Dzieci mogą pomagać w pilnowaniu, czy światło zostało zgaszone po wyjściu z pokoju i czy ładowarka nie pozostaje niepotrzebnie podłączona do gniazdka.
Szóstym elementem jest wspólne kontrolowanie domowych nawyków. Zamiast wydawać kolejne polecenia, warto ustalić rodzinne zasady, których przestrzegają wszyscy domownicy. Dzięki temu dziecko nie będzie miało poczucia, że ekologia oznacza wyłącznie dodatkowe obowiązki.
Dajmy dzieciom możliwość podejmowania decyzji
Sama lista ekologicznych zachowań to dopiero początek. Ważne, aby dziecko nie było jedynie wykonawcą poleceń dorosłych. Warto pokazać mu możliwe rozwiązania, porozmawiać o tym, co w codziennym życiu rodziny można poprawić, a następnie wspólnie wybrać jeden nawyk, który uda się wprowadzić od razu.
Może to być częstsze chodzenie pieszo, ograniczenie marnowania wody albo rezygnacja z niepotrzebnych zakupów. Dobrze, jeśli dziecko samo zaproponuje zmianę i będzie mogło obserwować jej efekty.
Warto też przygotować prosty rodzinny plan, na przykład w formie listy lub kolorowej tabeli zawieszonej w widocznym miejscu. Zaznaczanie wykonanych zadań może dodatkowo motywować najmłodszych. Najważniejsze jednak, by nie zamieniać ekologii w kolejny obowiązek, lecz pokazać, że wspólne działanie może być naturalną częścią codzienności.
Pomocne mogą być programy edukacyjne
Rodzice i nauczyciele mogą korzystać również z gotowych materiałów edukacyjnych. Jedną z propozycji jest ogólnopolski program „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, organizowany przez Grupę Maspex z marką Kubuś. Inicjatywa od blisko 20 lat wspiera edukację ekologiczną dzieci w przedszkolach i szkołach podstawowych. Materiały przygotowywane są przy wsparciu metodyka, psychologa oraz ekspertów UNEP/GRID-Warszawa.
W ramach programu najmłodsi poznają między innymi odnawialne źródła energii. Zamiast ograniczać się do przekazywania definicji, zajęcia wykorzystują doświadczenia i zadania praktyczne. Dzieci mogą na przykład budować modele turbin wiatrowych i wodnych, a także sprawdzać, jak różne materiały pochłaniają ciepło.
– Kubusiowe lekcje stawiają przede wszystkim na naukę przez doświadczenie – mówi Daniel Karaś, manager ds. CSR i rzecznik prasowy Grupy Maspex.
Dla uczestników przygotowywane są także audiobooki, piosenki edukacyjne, kolorowanki i quizy. Materiały mają pomagać w przystępnym tłumaczeniu zagadnień związanych z ochroną środowiska.
Znaczenie aktywnego angażowania dzieci podkreślają również dane przywołane w raporcie UNICEF „Prawa dziecka w Polsce 2024”. Według przedstawionych w nim informacji udział dzieci w pozaszkolnych zajęciach dotyczących ekologii i środowiska spadł z 17 proc. w 2019 roku do 4 proc. w 2024 roku.
– Być może piłeczka leży po stronie dorosłych, a wyzwaniem są także metody nauczania oraz sposoby angażowania młodych – ocenia Katarzyna Soszyńska z UNEP/GRID-Warszawa.
Materiały i informacje o programie „Kubusiowi Przyjaciele Natury” można znaleźć na stronie przyjacielenatury.pl.
Budowanie świadomości ekologicznej nie musi zaczynać się od wielkich deklaracji. Czasem wystarczy wspólny spacer zamiast jazdy samochodem, naprawienie starej rzeczy czy wyłączenie niepotrzebnego światła. Najważniejsze, by dzieci widziały, że ich pomysły są ważne, a troska o środowisko jest wspólnym zadaniem całej rodziny.
Napisz komentarz
Komentarze