Sowieckie represje nie ograniczały się do jednego miasta, regionu ani państwa. Mechanizmy okupacji, działania Armii Czerwonej i NKWD, deportacje oraz opór mieszkańców były częścią szerszej historii Europy Środkowo-Wschodniej. Właśnie na takie spojrzenie postawili organizatorzy międzynarodowej konferencji naukowej „Podwójna czerwień. Sowieckie represje w Europie Środkowo-Wschodniej 1939–1941/1944–1946”, która odbyła się 5 i 6 listopada w augustowskim oddziale Instytutu Pileckiego.
W wydarzeniu uczestniczyli badacze reprezentujący m.in. Instytut Pamięci Narodowej, Polską Akademię Nauk, Instytut Pileckiego oraz inne placówki naukowe i historyczne. Do Augustowa przyjechali prelegenci z różnych części Polski, w tym z Białegostoku, Łodzi, Poznania, Suwałk i Lublina, a także z Litwy, Łotwy, Słowacji i Białorusi.
Konferencję rozpoczęli dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj oraz Aleksandra Czerobska, kierownik augustowskiego oddziału instytutu. Jak wyjaśnił Karol Madaj, celem spotkania było przedstawienie sowieckiego systemu represji w szerszym kontekście geograficznym i historycznym.
– Zorganizowaliśmy tę konferencję, aby rozmawiać o sowieckich represjach w kontekście nie regionu czy miasta, ale całej Europy Środkowo-Wschodniej. Wychodzimy z założenia, że nic nie dzieje się w odosobnieniu. Wiele historii, wydarzeń tworzy swoistą sieć naczyń połączonych i decyzje, odnoszące się do jednego miejsca, mogą pośrednio wywoływać skutki także w innym regionie – mówił dyrektor Instytutu Pileckiego.
Wśród zagadnień poruszanych podczas obrad znalazły się działania Armii Czerwonej i struktur NKWD, utrwalanie sowieckiej władzy, losy ofiar represji oraz formy oporu wobec okupanta. Ważną część programu stanowiły również wystąpienia dotyczące historii regionu augustowsko-suwalskiego, w tym Obławy Augustowskiej.
Tematyka konferencji wykraczała jednak daleko poza lokalną historię. Prelegenci analizowali m.in. wpływ sowieckiej okupacji na mieszkańców Łotwy, działalność litewskich partyzantów na pograniczu polsko-litewskim po II wojnie światowej, deportacje ludności czechosłowackiej oraz sposób przedstawiania relacji Armii Czerwonej z Polakami w dokumentach wojskowych i dyplomatycznych.
Jednym z podejmowanych zagadnień była także reakcja Stolicy Apostolskiej na sowieckie represje na okupowanych ziemiach polskich w latach 1939–1941. Dyskusje wokół poszczególnych referatów prowadziły do kolejnych pytań i wskazywały na obszary wymagające dalszych badań.
Dr Łukasz Faszacza zwrócił uwagę, że organizacja międzynarodowego spotkania była nowym krokiem w działalności augustowskiego oddziału Instytutu Pileckiego. Choć instytut nie zamierza rezygnować z badań dotyczących regionu, chce również pokazywać jego historię w szerszej perspektywie.
– Pomimo prelegentów z wielu regionów kraju, a także z zagranicy, pozytywnym zaskoczeniem było dla mnie dużo wątków regionalnych, odnoszących się do naszego miasta, co jest jednym z plusów tej konferencji. To zapewne zaowocuje w przyszłości – powiedział dr Łukasz Faszacza.
Wśród uczestników znaleźli się nie tylko naukowcy i pasjonaci historii. W obradach uczestniczyły również rodziny ofiar Obławy Augustowskiej, Sybiracy oraz uczniowie dwóch augustowskich szkół: Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. Grzegorza Piramowicza i II Liceum Ogólnokształcącego im. Polonii i Polaków na Świecie. Dla młodzieży była to okazja do poznania trudnej historii regionu bezpośrednio od badaczy zajmujących się tymi zagadnieniami.
Wśród prelegentów znaleźli się: Egīls Kļuss z Muzeum Okupacji Łotwy, Anatoli Vialiki z Instytutu Historii Nauki PAN, Diana Maksimiuk i Mateusz Ułanowicz z IPN w Białymstoku, Bartosz Janczak, Ewelina Ślązak i Artur Kuprianis z IPN w Łodzi, Danuta i Zbigniew Kaszlejowie z Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Augustowie, Arūnas Bubnys z litewskiego Centrum Badania Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy, Wojciech Marciniak z Uniwersytetu Łódzkiego, Tadeusz Radziwonowicz z Augustowsko-Suwalskiego Towarzystwa Naukowego, Michal Šmigeľ i Marek Syrný z Uniwersytetu Mateja Bela w Bańskiej Bystrzycy, Marcin Jurek z IPN w Poznaniu, Damian Markowski z Instytutu Pileckiego oraz Irena Wodzianowska z Instytutu Historii KUL.
Konferencję zorganizowały Instytut Pileckiego i Wojskowe Biuro Historyczne. Wydarzenie odbyło się pod Honorowym Patronatem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Patronat medialny sprawowały TVP Historia, Polskie Radio Białystok, Radio 5 oraz portal Dzieje.pl.
Napisz komentarz
Komentarze