Wydarzenia sprzed ponad ośmiu dekad rozpoczęły się 12 lipca 1945 roku. Zaledwie dwa miesiące po zakończeniu wojny, sowieckie wojska 50. Armii 3. Frontu Białoruskiego, wspierane przez polski aparat komunistyczny (UB, MO i ludowe Wojsko Polskie), rozpoczęły masowe aresztowania. Akcja, kierowana przez sowiecki kontrwywiad „Smiersz”, objęła Puszczę Augustowską oraz okoliczne powiaty. Zatrzymano około 7 tysięcy osób podejrzewanych o współpracę z podziemiem niepodległościowym. Wiadomo, że co najmniej 600 z nich – nazywanych dziś „Lipcowymi” – zostało zamordowanych. Ich miejsce spoczynku do dziś pozostaje nieznane.
Zbrodnia, która wymaga przypominania
Historycy z augustowskiego oddziału Instytutu Pileckiego podkreślają, że tragedia z lipca 1945 roku to wciąż otwarta rana, o której prawda powoli przebija się do świadomości ogólnopolskiej i międzynarodowej.
– W ogólnym przekazie historycznym często zapominamy, że za cierpienia Polaków w II wojnie światowej, czy też tuż po niej, nie odpowiadają wyłącznie Niemcy, ale również żołnierze Armii Czerwonej. Dużo wiemy o Katyniu, natomiast inne zbrodnie często pozostają w cieniu – zauważa dr Łukasz Faszcza. Historyk przypomina, że wciąż trwają badania nad historiami rodzin ofiar, które przez dekady mierzyły się z traumą, biedą i wykluczeniem.
Dyrektor Instytutu Pileckiego, Karol Madaj, zwraca z kolei uwagę na potrzebę uniwersalizacji tego doświadczenia: – Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego. Zarówno pamięć, jak i osądzenie zbrodniarzy w takich sytuacjach powinny mieć wymiar powszechny.
Tydzień obchodów w Augustowie
Tegoroczne obchody, organizowane pod szyldem Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, potrwają od 6 do 12 lipca i obfitują w wydarzenia skierowane do różnych grup odbiorców. W programie znalazły się debaty historyczne z udziałem międzynarodowych gości, spacery z przewodnikiem, a także koncerty.
Szczególnym zainteresowaniem z pewnością będzie cieszył się zaplanowany na 11 lipca koncert LIPCOWI’45, który odbędzie się w augustowskim Amfiteatrze. Na scenie, pod kierownictwem muzycznym Roberta Cichego, wystąpią m.in. Ania Dąbrowska, Ewelina Flinta, Tatiana Okupnik czy Dawid Tyszkowski. Artyści poprzez muzykę i archiwalne głosy świadków opowiedzą o grozie tamtych dni.
Kulminacją obchodów będzie 12 lipca – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. Tego dnia pod Domem Pamięci odbędzie się m.in. publiczne odczytywanie nazwisk pomordowanych.
Najważniejsze punkty programu (wstęp na wydarzenia jest wolny):
7 lipca (niedziela):
09:00 – Spacer historyczny z przewodnikiem dr. Łukaszem Faszczą (zbiórka: Dom Pamięci Obławy Augustowskiej).
20:00 – Światełko Pamięci – wieczór poświęcony biografiom Ofiar (plac Domu Pamięci).
11 lipca (czwartek):
10:00 - 13:00 – Piknik edukacyjny m.in. z udziałem grup rekonstrukcyjnych i warsztatami dla najmłodszych.
20:30 – Koncert widowiskowy LIPCOWI’45 | V EDYCJA (Amfiteatr, ul. Zarzecze 30). Liczba miejsc ograniczona.
12 lipca (piątek) – Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej:
10:00 – Msza Święta (Bazylika NSJ).
11:20 – X Publiczne Odczytywanie Nazwisk Ofiar Obławy Augustowskiej „Przywróćmy im twarze i imiona” (Dom Pamięci).
12:30 – Oficjalne uroczystości (Dom Pamięci).
Napisz komentarz
Komentarze