Pakt na rzecz regionów granicznych UE – stanowisko samorządowców z Polski wschodniej

Nowy filar polityki spójności UE

Komisja Europejska finalizuje propozycję Paktu, który ma być zaprezentowany pod koniec stycznia 2026 r. Dokument obejmie wschodnie województwa: lubelskie, podlaskie oraz warmińsko-mazurskie. Jego celem będzie wzmocnienie odporności, konkurencyjności, bezpieczeństwa i atrakcyjności inwestycyjnej regionów położonych przy zewnętrznych granicach UE.

Jak zaznaczył europoseł Jacek Protas, zamknięcie granic i embargo doprowadziły do upadku wielu firm, a potencjalni inwestorzy obawiają się lokowania kapitału tak blisko niestabilnych granic.

Postulaty samorządów: większa pomoc publiczna i elastyczniejsze programy

Samorządy regionów wschodnich apelują o zwiększenie pułapów pomocy publicznej dla inwestorów. Obecne limity – jak podkreślają – nie kompensują ryzyka wynikającego z trudnej sytuacji geopolitycznej. Wyższe wsparcie mogłoby przełożyć się na większą aktywność inwestorów krajowych i zagranicznych.

Włodarze regionów wskazują również na potrzebę dodatkowych funduszy w programach regionalnych oraz większej elastyczności w wydatkowaniu środków unijnych.
– Potrzebujemy inwestycji infrastrukturalnych i wyższego poziomu dofinansowania, by regiony przygraniczne były konkurencyjne i atrakcyjne dla inwestorów – zaznaczył marszałek Marcin Kuchciński.

Infrastruktura – warunek bezpieczeństwa i rozwoju

Samorządy domagają się odejścia od sztywnych wytycznych poprzednich perspektyw finansowych, które ograniczały możliwość reagowania na lokalne wyzwania.

Za kluczowe uznają inwestycje w transport, energetykę oraz infrastrukturę kolejową, szczególnie w kontekście bezpieczeństwa obszarów uznawanych przez NATO za najbardziej narażone w sytuacjach kryzysowych.
W województwie podlaskim priorytetami są:

• rozbudowa infrastruktury kolejowej wzdłuż granicy z Białorusią,
• inwestycje w okolicach przesmyku suwalskiego,
• modernizacja pasów startowych w Białymstoku i Suwałkach.

– To inwestycje nie tylko rozwojowe, ale też gwarantujące bezpieczeństwo i możliwość szybkiej reakcji w sytuacjach nadzwyczajnych – podkreślił marszałek Prokorym.

Wsparcie przedsiębiorców i walka z depopulacją

Ważnym elementem proponowanych działań jest także pomoc dla przedsiębiorców, m.in. poprzez możliwość wypłaty zaliczek oraz nowe instrumenty finansowe zmniejszające ryzyko inwestycyjne.

Samorządowcy zwracają również uwagę na konieczność przeciwdziałania depopulacji. Regiony wschodnie należą do najszybciej wyludniających się obszarów UE.
– To wyzwanie ogólnounijne. Potrzeba rozwiązań zachęcających do pozostania w regionie, aby budować silne społeczności – mówił marszałek Prokorym.

Kolejne kroki w Brukseli

Jak zapowiedział europoseł Jacek Protas, stanowisko samorządów zostanie w przyszłym tygodniu przekazane wiceprzewodniczącemu Komisji Europejskiej Raffaele Fitto. Prace nad ostatecznym kształtem Paktu potrwają do początku 2026 r., a samorządy deklarują dalsze działania na forum UE, aby specyficzne potrzeby regionów przygranicznych zostały właściwie uwzględnione w przyszłych mechanizmach finansowych.