Wzięli ślub kościelny. ZUS odmówił renty. Sąd w Suwałkach: to nie było małżeństwo w świetle prawa

⚖️ Sąd: ślub kościelny sprzed Konkordatu nie tworzy małżeństwa cywilnego

Jak ustalił Sąd Okręgowy w Suwałkach, ślub kościelny Wandy L. i Marka K. z grudnia 1996 r. nie mógł być uznany za małżeństwo w świetle prawa cywilnego. Zgodnie z ówczesnymi przepisami, małżeństwo niosące skutki prawne zawierało się wyłącznie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.

W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że jedynym dowodem zawarcia małżeństwa jest akt małżeństwa sporządzony przez USC. W tej sprawie takiego dokumentu nie było, a w skróconym akcie zgonu zmarły widniał jako wdowiec.

W efekcie sąd uznał, że para żyła w konkubinacie, co wykluczało możliwość przyznania renty rodzinnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

🕊️ Ślub kościelny nie wystarczył

Wdowa argumentowała, że związek został zawarty zgodnie z prawem kanonicznym, a małżonkowie wspólnie prowadzili gospodarstwo domowe przez ponad 20 lat – aż do śmierci Marka K. w 2019 roku.
Podkreślała, że opiekowała się nim w chorobie i towarzyszyła do ostatnich dni życia.

Jednak sąd wskazał, że w kwestiach świadczeń emerytalno-rentowych obowiązuje wyłącznie porządek prawa cywilnego, a nie kanonicznego.

📜 Konkordat nie działa wstecz

Kluczowa była data ślubu – grudzień 1996 r. Konkordat między Polską a Stolicą Apostolską wszedł w życie dopiero 15 listopada 1998 roku, zrównując skutki małżeństw kanonicznych z cywilnymi.

Sąd wyjaśnił, że dokument nie przewidział możliwości retroaktywnego uznania związków wyznaniowych zawartych wcześniej. Oznacza to, że śluby kościelne sprzed Konkordatu nie zostały automatycznie uznane przez państwo.

💬 Konsekwencje wyroku

W związku z brakiem aktu małżeństwa z USC, ZUS odmówił przyznania renty rodzinnej, a sąd podtrzymał tę decyzję.

„W dacie śmierci Marek K. nie pozostawał w małżeństwie w rozumieniu prawa rodzinnego” – wskazał sąd w uzasadnieniu.

Wyrok zapadł 3 września 2025 r. (sygn. III U 188/25.78).

📌 Co oznacza ten wyrok?

Decyzja sądu z Suwałk potwierdza obowiązującą zasadę, że tylko związek małżeński zarejestrowany w urzędzie stanu cywilnego rodzi skutki cywilne – niezależnie od uznania go przez prawo kościelne.
Dla wielu par, które zawierały ślub wyłącznie kościelny przed 1998 rokiem, oznacza to brak prawa do świadczeń małżeńskich, takich jak renta rodzinna, dziedziczenie czy wspólność majątkowa.